Treo cờ hai nước đúng nghi thức nghĩa là hai lá cờ cùng kích cỡ, cùng độ cao cột, treo đúng chiều, và vị trí danh dự được dành theo thông lệ đã thống nhất với phía bạn. Vị trí danh dự là bên phải tính theo hướng lá cờ quay mặt ra, tức là phía bên trái của người đứng đối diện nhìn vào.
Chào bạn, đây là Nhà Ngoại Giao. Một lá cờ treo ngược có thể làm hỏng cả một buổi lễ đã chuẩn bị ba tháng, nên hôm nay mình nói kỹ chuyện này.
Vì sao cờ lại được đối xử nghiêm như vậy?
Quốc kỳ không phải một tấm vải trang trí. Với người dân mỗi nước, đó là biểu tượng của cả quốc gia, gắn với ký ức về chiến tranh, độc lập, về những người đã khuất. Treo sai một lá cờ là chạm vào thứ tình cảm rất sâu.
Trong ngoại giao, cách đối xử với cờ của nhau là phép thử đầu tiên về sự tôn trọng. Khách bước xuống xe, việc đầu tiên họ nhìn thấy thường là hai lá cờ. Đúng thì không ai khen, sai thì ai cũng thấy.
Vì vậy luật bất thành văn là hai lá cờ phải bình đẳng. Cùng kích cỡ, cùng chất liệu, cột cao bằng nhau, kéo lên và hạ xuống cùng lúc. Không lá nào được treo cao hơn lá nào trong thời bình.
Nếu hai lá cờ có tỷ lệ khác nhau, ví dụ một lá gần vuông và một lá dài, người ta thường chọn cho chúng cùng chiều cao, hoặc cùng diện tích, để mắt nhìn thấy ngang nhau.
Vị trí danh dự ở bên nào?
Hãy tưởng tượng lá cờ là một người đang đứng nhìn ra phía khán giả. Bên phải của người đó là vị trí danh dự. Với người đứng xem đối diện, vị trí ấy lại nằm bên tay trái. Phần lớn các lỗi đến từ việc nhầm hai góc nhìn này.
Lá cờ nào được đặt ở vị trí danh dự thì không có một luật duy nhất cho mọi nước. Có nơi dành vị trí đó cho cờ của khách như một cử chỉ hiếu khách, có nơi giữ cho cờ nước mình. Đây chính là lý do bộ phận lễ tân hai bên phải trao đổi trước.
Khi đã chọn thông lệ nào, hãy áp dụng nhất quán ở mọi chỗ trong cùng sự kiện: cột cờ ngoài sân, cờ trên bàn hội đàm, cờ trên xe, cờ trên phông nền. Đổi thông lệ giữa chừng trông như một sơ suất.
Trên bàn hội đàm, cờ để bàn thường đặt trước mặt mỗi đoàn, hoặc một cặp cờ đặt chính giữa bàn. Cờ để bàn nhỏ nhưng lại xuất hiện trong mọi bức ảnh, nên càng phải kiểm kỹ.
Treo cờ nhiều nước thì sao?
Ở hội nghị nhiều nước, cờ thường được xếp theo thứ tự chữ cái tên nước, bằng một ngôn ngữ đã thống nhất, thường là ngôn ngữ làm việc của hội nghị. Cách này khách quan, không ai phải hỏi vì sao nước mình đứng sau.
Cờ của nước chủ nhà có thể đặt ở đầu hàng, ở cuối hàng hoặc ở vị trí trung tâm, tuỳ theo quy định của hội nghị. Cờ của tổ chức quốc tế đăng cai, nếu có, cũng có chỗ riêng theo quy định.
Một điều dễ quên là chọn ngôn ngữ để xếp chữ cái. Cùng một nước, tên tiếng Anh và tên tiếng Pháp có thể bắt đầu bằng hai chữ khác nhau, đẩy vị trí lệch hẳn. Thống nhất ngôn ngữ trước thì mới thống nhất được hàng cờ.
Khi danh sách nước tham dự thay đổi vào phút chót, cả hàng cờ phải dịch lại. Người làm lễ tân giàu kinh nghiệm luôn chuẩn bị thêm cột trống và cờ dự phòng.
Những lá cờ nào dễ bị treo ngược?
Những lá cờ có sọc ngang hai màu là nhóm dễ sai nhất, vì lộn ngược vẫn trông như một lá cờ hợp lệ, có khi lại thành cờ của nước khác. Cờ Ba Lan có màu trắng ở trên, đỏ ở dưới; lộn ngược sẽ trông rất giống cờ Indonesia hoặc Monaco.
Những lá cờ có hình hoặc chữ ở một phía cũng cần để ý, vì treo ngược hoặc treo bằng mặt trái sẽ làm hình bị lệch chiều. Cờ treo dọc lại càng phức tạp, vì nhiều nước có quy định riêng khi xoay cờ.
Cách tránh duy nhất là không tin vào trí nhớ. Mở hình chuẩn của lá cờ từ nguồn chính thức, in ra, dán cạnh cột cờ cho người treo đối chiếu. Rồi cử một người thứ hai đi kiểm lại sau khi treo.
Một lưu ý nữa là màu sắc. Cờ may gấp ở xưởng nhỏ đôi khi lệch tông màu, đỏ thành cam, xanh thành tím. Với chủ nhà thì không sao, nhưng khách sẽ nhận ra ngay lá cờ nước mình không đúng màu.
Cờ rủ, cờ trong nhà và những tình huống đặc biệt
Khi có quốc tang, cờ được treo rủ: kéo lên tới đỉnh cột rồi hạ xuống một khoảng, thường là ở giữa hoặc khoảng hai phần ba cột. Nếu đang có sự kiện với khách nước ngoài trong thời gian đó, cần hỏi bộ phận lễ tân xem cờ của khách có rủ cùng hay không.
Trong phòng họp, cờ đứng thường đặt phía sau ghế của trưởng đoàn hai bên, theo cùng nguyên tắc vị trí danh dự. Hãy để ý ánh đèn và điều hoà, vì cờ bị gió thổi quấn vào cột trông rất lôi thôi trong ảnh.
Khi cờ cũ, bạc màu hay rách, nên thay ngay. Treo một lá cờ sờn mép trong buổi đón khách dễ bị hiểu là cẩu thả, dù không ai có ý xấu.
Và khi buổi lễ kết thúc, cờ được hạ xuống cẩn thận, gấp gọn, không vứt lên ghế hay để chạm đất. Khách có thể đã ra về, nhưng người của đoàn họ đôi khi vẫn đứng nhìn.
Câu hỏi thường gặp
Vị trí danh dự tính theo người đứng xem hay theo lá cờ?
Tính theo hướng lá cờ hay người ngồi quay mặt ra phía khán giả. Bên phải của họ là vị trí danh dự, tức bên trái của người đứng đối diện nhìn vào. Đây là chỗ nhầm phổ biến nhất khi vẽ sơ đồ.
Cờ của doanh nghiệp có được treo cạnh quốc kỳ không?
Có thể, nhưng quốc kỳ luôn được ưu tiên về vị trí và không được thấp hơn hay nhỏ hơn cờ doanh nghiệp. Ở nhiều nước có quy định riêng về việc này, nên hỏi cơ quan có thẩm quyền trước khi tổ chức sự kiện lớn.
Cờ để bàn nên to cỡ nào?
Không có kích cỡ chung, nhưng cờ để bàn nên vừa đủ để thấy rõ trong ảnh mà không che mặt người ngồi. Quan trọng hơn kích cỡ là hai lá phải bằng nhau và cùng một kiểu chân đế.
Treo cờ ngược thì có phải xin lỗi chính thức không?
Thường chỉ cần sửa ngay và xin lỗi trực tiếp với phía khách một cách chân thành. Nếu sự cố đã lên báo hoặc gây phản ứng, cơ quan chủ quản có thể phải gửi lời xin lỗi bằng văn bản. Cách tốt nhất vẫn là kiểm tra hai lần trước khi khách đến.
Có thể in cờ lên phông nền thay cho cờ thật không?
Có thể, rất phổ biến ở các buổi họp báo. Khi đó vẫn giữ đủ nguyên tắc: hai lá ngang nhau, đúng tỷ lệ, đúng màu, đúng chiều. In xong nên đối chiếu bản in với hình chuẩn vì máy in hay làm lệch màu.
