Trò chuyện xã giao với người nước ngoài gồm ba phần: mở lời bằng một câu về hoàn cảnh hai người đang cùng ở trong đó, giữ câu chuyện bằng câu hỏi mở và lắng nghe để hỏi tiếp, rồi kết thúc gọn gàng bằng một lời chào có hẹn. Chủ đề an toàn là chuyến đi, công việc, món ăn, sở thích; nên tránh hỏi thu nhập, tuổi tác, tình trạng hôn nhân, tôn giáo và chính trị.
Chào bạn, đây là Nhà Ngoại Giao. Những cuộc trò chuyện năm phút trong giờ nghỉ hội nghị hay trên chuyến bay dài có thể mở ra những mối quan hệ bất ngờ, nếu bạn biết cách bắt đầu.
Mở lời: dùng thứ đang ở ngay trước mắt
Câu mở lời dễ nhất là nói về hoàn cảnh chung. Ở hội nghị: phần trình bày vừa rồi có điểm gì anh thấy hay không. Ở tiệc: anh có biết món này làm từ gì không. Trên máy bay: anh đi công tác hay về thăm nhà.
Những câu này không đòi hỏi gì nhiều ở người kia, dễ trả lời, và mở ra hướng đi tiếp. Chúng tốt hơn rất nhiều so với một câu tự giới thiệu dài về mình.
Sau câu mở lời, hãy tự giới thiệu ngắn gọn: tên, nơi làm việc, một câu về việc mình làm. Đừng kể cả lý lịch. Người kia sẽ hỏi thêm nếu tò mò.
Nụ cười và ánh mắt quan trọng hơn câu chữ. Một người đứng một mình với nét mặt thân thiện luôn dễ được bắt chuyện, và dễ bắt chuyện với người khác.
Nếu bạn ngại, hãy tìm những người cũng đang đứng một mình. Họ thường đang mong có ai đó bắt chuyện y như bạn, và sẽ rất biết ơn người mở lời trước.
Giữ chuyện bằng câu hỏi mở
Câu hỏi đóng chỉ có câu trả lời có hoặc không: anh thích Việt Nam không. Câu hỏi mở mời người kia kể: điều gì ở Việt Nam làm anh bất ngờ nhất. Câu hỏi mở giữ cuộc trò chuyện sống.
Bí quyết thật sự là lắng nghe câu trả lời để hỏi tiếp. Nếu người kia nói họ vừa đi Hội An, hãy hỏi họ thích gì ở đó, chứ đừng chuyển sang kể chuyến đi của mình.
Chia sẻ một chút về mình sau mỗi vài câu hỏi, để cuộc trò chuyện không thành buổi phỏng vấn. Cân bằng giữa hỏi và kể là điều làm người kia thấy thoải mái.
Khi tìm được một điểm chung, như cùng thích một môn thể thao, cùng từng sống ở một thành phố, hãy dừng lại đó lâu hơn. Điểm chung là thứ biến một cuộc nói chuyện xã giao thành một mối quen.
Chủ đề an toàn và chủ đề nên tránh
Chủ đề an toàn với hầu hết người nước ngoài: chuyến đi của họ, ẩm thực, thời tiết, công việc ở mức chung, sở thích, sách, phim, thể thao, những điều thú vị về thành phố đang ở.
Người Việt hay hỏi tuổi, hỏi đã có gia đình chưa, có con chưa, lương bao nhiêu khi mới quen. Với nhiều người nước ngoài, những câu này rất riêng tư và có thể khiến họ khó chịu.
Tôn giáo và chính trị là hai chủ đề nên tránh với người mới quen, trừ khi chính họ chủ động nói và bạn chắc có thể trò chuyện tôn trọng.
Những nhận xét về ngoại hình, như anh béo lên hay chị trông mệt, người Việt hay nói như một sự quan tâm, nhưng với nhiều nền văn hoá đó là điều không nên nói.
Nhớ tên người mới gặp
Nghe một cái tên nước ngoài lạ tai, nhiều người quên ngay sau ba giây. Một mẹo đơn giản là nhắc lại tên ngay khi được giới thiệu: rất vui được gặp anh Thomas.
Nếu tên khó, đừng ngại hỏi lại cách đọc. Người ta thường rất vui khi thấy bạn cố gắng gọi đúng tên mình.
Dùng tên một hai lần trong cuộc trò chuyện, tự nhiên, không lạm dụng. Và khi nhận danh thiếp, nhìn vào tên một lúc trước khi cất đi.
Sau buổi gặp, ghi vài dòng sau danh thiếp hoặc trong điện thoại: gặp ở đâu, nói về chuyện gì. Lần gặp sau, nhắc lại được một chi tiết nhỏ sẽ khiến người kia rất ấn tượng.
Lưu ý một ngoại lệ: với khách Nhật Bản và một số nước Đông Á, đừng viết lên danh thiếp ngay trước mặt họ, vì danh thiếp được coi như phần mở rộng của con người. Hãy ghi chú sau, ở chỗ riêng.
Kết thúc gọn và mở cửa cho lần sau
Biết kết thúc cũng quan trọng như biết mở lời. Ở hội nghị hay tiệc, mọi người đều muốn gặp nhiều người, nên một cuộc trò chuyện vừa phải là khoảng mươi phút.
Một câu kết tự nhiên: rất vui được nói chuyện với anh, mình xin phép đi chào vài người nữa, mong gặp lại anh trong phiên chiều. Rõ ràng, lịch sự, không ai thấy bị bỏ rơi. Điều cần tránh là biến mất giữa câu chuyện vì vừa thấy một người quan trọng hơn ở góc phòng.
Nếu muốn giữ liên lạc, hãy đề nghị trao đổi danh thiếp hoặc thông tin liên lạc, và nói rõ lý do: mình sẽ gửi anh bài viết mình vừa nhắc.
Rồi giữ lời. Gửi điều đã hứa trong một hai ngày. Một cuộc trò chuyện năm phút cộng một lời giữ lời là khởi đầu của rất nhiều mối quan hệ lâu dài.
Câu hỏi thường gặp
Không giỏi ngoại ngữ thì có nên bắt chuyện không?
Có. Nói chậm, câu ngắn, kèm nụ cười, người nước ngoài thường rất kiên nhẫn và trân trọng nỗ lực của bạn. Chủ đề đơn giản như món ăn, chuyến đi không cần vốn từ quá nhiều.
Vì sao người nước ngoài ngại khi bị hỏi tuổi?
Ở nhiều nền văn hoá, tuổi tác, thu nhập, hôn nhân là chuyện riêng, chỉ nói với người thân. Người Việt hỏi tuổi để biết cách xưng hô, nên nếu cần, hãy giải thích lý do một cách vui vẻ.
Làm sao thoát khỏi một cuộc trò chuyện kéo quá dài?
Hãy chờ một khoảng ngừng, cảm ơn người kia, rồi nói mình cần đi gặp ai đó hoặc lấy đồ uống. Giới thiệu người kia với một người thứ ba cũng là cách khéo để rút lui.
Có nên nói về công việc ngay từ đầu không?
Ở hội nghị chuyên ngành thì tự nhiên. Ở tiệc xã giao, nên bắt đầu nhẹ nhàng rồi để công việc đến sau. Với một số nền văn hoá, nói chuyện làm ăn quá sớm bị coi là vội vàng.
Khi người kia im lặng thì làm gì?
Có thể họ đang suy nghĩ hoặc chưa quen. Hãy thử một câu hỏi mở khác về chủ đề họ đã nói. Nếu vẫn khó, một lời chào lịch sự để cả hai đi gặp người khác cũng hoàn toàn bình thường.
